تاریخچه صنعت سوزن دوزی:
زمان رواج آن بعنوان یک هنر اصیل بطور کلی مشخص نیست ؛اما از آنجائیکه سوزن دوزی با طبیعت رابطه ای تنگاتنگ دارد پس می توان آن را درنهاد وسرشت آنها یافت . هرچند ممکن است دربرهه ای از زمان به علت عدم وجود امکانات ونداشتن توانائی لازم برای بروز دادن نتوان نمونه ای از آن رادید؛ اما این دلیل عدم انکار این هنر درآن زمان نمی تواندباشد.
سوزن دوزی هنری است برگرفته از ذوق وقریحه فرد هنرمند ؛همانگونه که بسیاری از شاهکارها از فکر کردن ، اندیشیدن ، میل به کمال رسیدن و...سرچشمه گرفته ؛ از همان ابتدا دروجود آدمی یافت میشود و ازسرشت ناخود آگاه فرد الهام می گیرد، سوزن دوزی را نیز باید چیزی هماننداینها دانست. اگردرباره سوزن دوزی قدری تامل کنیم آنرا همان فکروتجلی ذهن زن بلوچ میابیم که با بهره گیری از روحیه بی غل وغش خود که می توان آن را به دور از همه ناخالصی های جامعه دانست ،به خوبی وبه زیبایی آن جاذبه ها وآن سنبلها را که به ذهنش خطور کرده و آنها رادردل طبیعت به خوبی حس می کند به عنوان هنر خود به اطرافیان مینمایاند. سوزن دوزی؛ این هنر پررازورمز رانمی توان به زمان خاصی اختصاص داد .اما اگر بخواهیم زمان به فعلیت رسیدن آن را بررسی کنیم شاید درحدود 100 یا 200 سال پیش از ظهور اسلام و آمدن اسلام به ایران باشد که قومی به نام اسلاوها به ناحیه ای ازبلوچستان آمده ودرآنجا سکنی گزیدند.
این گروه از اسلاوها از طریق جاده ابریشم به این منطقه آمده بودند ( این منطقه درحال حاضر جزو خاک پاکستان بوده ودرمرزافغانستان وپاکستان قراردارد ) ناحیه فوق را بدلیل آنکه قوم اخیرمسیحی بوده وآئین اسلام راقبول نداشتند کافرستان می گفتند.آنان پرورش کرم ابریشم ونحوه بدست آوردن نخ از پیله های ابریشم و استفاده از آنرا درپارچه بافی و سوزن دوزی به زنان بلوچ آموختند.
قبل ازرواج پارچه خارجی، منطقه ازاین نظر خود کفا بود. زنان بلوچ با ظرافت کاریهای خاص خود هنر سوزن دوزی را رواج می دادند ..درکنار زنان مردان نیز به نوبه خود دراین امر یاری می رساندند. کارهای سخت وخشن این هنر را مردان وکارهای ظریف را زنان بر عهده داشتند. پنبه رستن از زنان وبافتن از مردان ، اجرای نقشه ها برروی پارچه از زنان وفروش برعهده مردان بود . سوزن دوزی آنچنان با زندگی زنان بلوچ آمیخته که درهرجــــای دنیـــا سوزن دوزی را با زن بلوچ وزن بلوچ را با سـوزن دوزی می شناسند.
سوزن دوزی، این هنر پرمباهات بلوچ بعلت زیبایی وشهرتی که پیدا کرده است خوشبختانه فقط منحصرربه این منطقه نبوده بلکه آوازه آن به فرسنگها فراتر از اینجانیز رسیده وخودرا به شکلهای متفاوتی نشان داده است؛ بگونه ای که حتی افرادی که باآن بیگانه اند اما از همان ظاهر زیبا و جذاب آن نهایت استفاده را خواهند برد.

مختصری بر سوزندوزی بلوچ:
سوزن دوزی (سوچن دوزی) یا بلوچ دوزی در میان اقوام بلوچ هنری اصیل و ریشه دار است که با طبیعت لطیف و صمیمی زن بلوچ آمیخته شده است که تلفیقی است از رنگهای خالص و طبیعی و نقش آرام طبیعت که میتوان آن را در میان زنان و دختران بلوچ به عنوان هنری ظریف و پر سابقه دید که برای تامین ما یحتاج زندگی ودرواقع سروسامان دادن وضع اقتصادی خانواده های کم درآمد نقش به سزایی می توان داشته باشد.
سوزن دوزی هنری است بسیار سخت و در عین حال جالب و ظریف که در کنار مزایا و برجستگی های زیادی که می توان برای آن برشمرد معایبی را نیز ذکر کرد:
بعلت ظرافت خاصی که دارد با عث ضعیف شدن چشم ،سردرد ،کمر درد وغیره می شود که هنرمند می تواند باتنظیم وقت وپرداختن به آن درساعاتی مشخص ازبسیاری مشکلات جلوگیری کند که متاسفانه بعلت وضعیت بد اقتصادی تمام وقت خود را صرف سوزن دوزی کرده که این کار موجب اثرات زیان باری می شو د . سوزن دوزی جزآن دسته ازهنرهای معدودی است که با همان ابزار اولیه واصیل وتوسط دست وسوزن صورت می گیرد وبه همین علت از بسیاری از هزینه هاکه براثر گرایش به صنایع وتکنولوژی ایجاد می شود جلوگیری می کند و چون تکنولوژی مدرن نیاز به هزینه ها ی بالا وهمچنین افراد متخصص داشته نمی تواند جوابگوی تمام نیروی بیکار باشد سوزن دوزی دررفع این معضل می تواند بسیار موثر واقع شود.
پس این هنر نه تنهارقیب ومانعی برسر راه استفاده صحیح ومناسب از تکنولوژی نیست بلکه به عنوان عامل مکمل دراقتصاد کشورهای توسعه نیافته محسوب می شود.
تمام کسانی که دراین هنر ایفا نقش می کنند زنان هستند، زنان بخوبی ارزش آن را درک کرده واز همان سنین پایین ( 4 و7سالگی ) با این حرفه آشنا می شوند . وبه وضوح سهم آن را درزندگی خود می یابند وبه درستی می بینند که چگونه با زندگی آنها عجین شده است.
نمونه بارزوشاخص آن چیزی را که زن بلوچ به عنوان هنر خود معرفی می کند می توان درلباس زیبا، با وقار وبلند بلوچ که با نهایت صبرو ظـرافت سوزن دوزی شده است دید ؛قسمتهای اصلی آن به نامهای پیش سینه ، جیب و سرآستین معروف است بطوریکه از گذشته تاکنون تغییرچندانی درآن بوجودنیامده است ؛بیشتر هنرمندان این هنر را می توان درمناطق اطراف زاهدان. ایرانشهر وبیشتر درنواحی چانف ، اسپکه ، فنوج ،مورمیج ، شهریانج ، گوانگ ، مته سنگ ، نگوچ ،پیپ ،هریدوک ، کویچ ، بزمان؛ درسراوان درناحیه سیب وسوران؛ درخاش درنواحی ایرندگان ومارندگان ودربسیاری از مناطق دیگر بلوچستان بخصوص مناطق روستا نشین دید..

/ 0 نظر / 11 بازدید